Örnefnaskrá og sögur

Upp og inn af [Háafells]dalnum er Háafell, sem mun ekki vera í landi Kúvíkna. (Guðrún S. Magnúsdóttir, Kúvíkur (Strandasýsla, Árneshreppur), bls. 4)

Upp undir brúninni fyrir innan gilið er hár og sérstæður melhóll sem heitir Illviðrishnjúkur (55). Þar upp lá leið sú er farin var norður yfir heiðina, þegar gengið var fyrir vestan Háafell (56). Ei var talið fært veður á heiðina er ekki sá skýrt í Illviðrishnjúk frá Goðdal. (Rósmundur Jóhannsson & Ingimundur Ingimundarsson, Goðdalur í Bjarnarfirði. Örnefni og sagnir (Strandasýsla, Kaldrananeshreppur), bls. 3)

Háafell (56) rís hátt á fjallgarðinum nokkru fyrir ofan brúnir yfir Djúpuvík í Árneshreppi, og mun landfræðilega séð tilheyra báðum sveitarfélögunum. (Ingimundur Ingimundarson, Örnefnaskráning Goðdals. Skýringar og viðbót við skráningu Rósmundar á Gilsstöðum (Strandasýsla, Kaldrananeshreppur), bls. 1)

Skreflufjall er þriðji hæsti hnúkur á Ströndum; hinir eru Drangajökull og Háafell suður af Kjós. (Pétur Jónsson frá Stökkum, Strandamannabók, bls. 40)

Háafell (783 m) er snarbratt með mjórri egg en gengt mun þó á innsta hluta þess sem nefnist Fremra-Háafell. Af sjó nefnist Háafell Múlar og mikið notað sem mið. […] Oddnýjargjá er skora allnokkru innar í Neðri-Brúnum. Tröllkerling með því nafni bjó í Háafelli og þegar hún renndi sér fram af klettabrúninni fór spilda fram þar sem nú er gjáin. (Haukur Jóhannesson, Stundir á Ströndum. Frá Kolbeinsvík norður á Geirhólm, bls. 18, bls. 20)

Sumarið 1938 vann ég í síldarverksmiðjunni á Djúpuvík í Reykjarfirði, og Aðalheiður Tómasdóttir, sem síðar varð kona mín, vann við síldarsöltunina á sama stað. […] Einn sunnudag um haustið var indælt veður, logn og sólskin og fremur hlýtt. Við gengum upp á fjallið fyrir ofan Djúpuvík. Þar eru hvammar nokkrir í brún fjallsins innan við fossinn í Djúpavíkurá […]. Við gengum upp þessa hvamma, uns við vorum komin upp á hálendið, þar sem Háafell blasir við í suðri. Þarna uppi eru aflöng holt og klappir og lægðir á milli með nokkrum hálendisgróðri. Við gengum í norður eftir sléttum rimum á milli þessara lægða. […] Við gengum eftir melás einum, en á vinstri hönd var lægð eða hvammur með einhverjum gróðri. Okkur verður litið niður í þessa lægð, og sjáum, að þar er hópur af konum, líklega milli tíu og tuttugu alls. Þær bogruðu allar yfir þúfurnar og virtust vera að tína eitthvað. Allar voru þær klæddar á gamla vísu og voru í síðum pilsum, ermalöngum blússum eða treyjum, og það sem athyglisverðast var, allar voru þær með þríhyrnur eða skakka yfir herðunum, ein og eldri konur voru vanar að nota í uppvexti mínum. Litur búninganna var mismunandi og einkum voru þríhyrnurnar marglitar og fagurlitar. Við Heiða sögðum hvort við annað á þessa leið: „Jæja, eru þær þá komnar hingað upp allar konurnar úr Djúpuvík, til að tína ber“. […] En er við höfðum gengið enn um stund, var eins og við rönkuðum allt í einu við okkur, eða eins og við vöknuðum upp af einskonar leiðslu. Við staðnæmdumst og sögðum hvort við annað, undrandi: „Hvað var það sem við sáum? Hér uppi á fjallinu eru engin ber, og fáar konur eru eftir á Djúpuvík. Hvaða konur geta þetta verið? Þetta er undurlegt!“ […] Við skildum, að þetta gátu ekki verið venjulegar, jarðneskar, mennskar konur. […] Konurnar á fjallinu virðast hafa verið klæddar á sama hátt og flestar sögur um huldukonur lýsa þeim. (Ingvar Agnarsson, „Huldukonurnar“, bls. 45–46)

Albert Júlíus villist nú upp fjall nokkurt. […] Enn er þoka á fjöllum. Þá um daginn sér hann fjallsstrýtur tvær háar, en þó aðra þeirra breiðari, sennilega Háafell (763 m) og Strýtu (656 m), sem rísa á hálendi austan Trékyllisheiðar. Hann gengur í áttina og síðan fram hjá fellum þessum (Albert Júlíus Jónsson, „Fimm daga villa niðursetnings“, bls. 302)