Örnefnaskrá

Dalirnir [= Kattardalur og Árdalir] eru milli Skarðafjalls og Drangafjalls (168) eða Bæjarfjalls (169). Í því er Hádegisgjá (170) í hádegisstað frá bæ, sæmilega vel geng. (Guðrún S. Magnúsdóttir, Drangar (Strandasýsla, Árneshreppur), bls. 9)

Er þá komið heim undir bæ aftur, og er þar undirlendi nokkuð frá sjó og upp í fjall eitt hátt og hömrátt sem er þaðan í suðvestur átt, kallast það Bæjarfjall (87). (Jóhann Hjaltason, Drangar. Örnefni og sagnir (Strandasýsla, Árneshreppur), bls. 10)

Sögur

Drangafjall á Ströndum liggur allt frá Drangajökli og austur fram að sjó. Drangafjall er mikill fjallgarður, víðast hátt og klettótt og illt yfirferðar. Næst sjónum, fyrir ofan bæinn að Dröngum,  mjókkar fjallið mjögt. Heitir þar Drangaháls. Er það alfaravegur. Svo er sagt, að í fyrndinni hafi tröll átt sér ból í Drangafjalli. Segja sumir, að þau hafi hafzt við í hellum fremst í fjallinu. Önnur sögn segir, að tröllin hafi átt byggð fram við jökulrætur, og hafi jökull lagzt þar yfir síðar, svo nú séu horfnar allar menjar um ból þeirra. Eftir munnmælum að dæma hefir tröllabyggð þess ekki verið fámenn. Segja sumir tröllin átján; aðrir tólf. Nokkrir segja þau hafa verið átta, og telja að þetta hafi verið ein fjölskylda. […] Sagt er að tröllin í Drangafjalli hafi þurft mikið í bú að leggja. Hirtu þau lítt um landhelgi eða eignarrétt bænda og gripu allt er þau girntust og hönd á festi. Stórtækust voru þau í töku hvala og sela. […] Þegar heimamenn og tröllin mættust sló þegar í bardaga. […] Ein er sú saga um tröllin í Drangafjalli, að eitt sinn um vetur var unglingsstúlka á ferð yfir Drangaháls, líklega á leið til Ófeigsfjarðar eða bæja þar í nánd. Kalt var og hríð nokkur, en stúlkan illa klædd til að mæta fjúki, svo hún var nærri króknuð. Þegar hún kom af hálsinum mætti hún einni skessunni. Stúlkan varð óttaslegin og hélt að nú væru dagar sínar taldir, því henni var þreks vant, að bjarga sér frá skessunni. Skessan mun fljótt hafa séð, að stúlkan var lítill bógur. Veik hún sér að stúlkunni og mælti: Kalt, kalt, kindin mín! Opnaðu skjóðu sína og rétti að stúlkunni góðan brauðhleif og mælti: Ettu barnkind! […] Sá stúlkan þá, að henni var gott í hug en ekki illt, og tók að borða brauðið. […] Skessan […] fór enn í skjóðu sína og tók þaðan buru, er hún steypti yfir stúlkuna. Varð henni þá vel hlýtt og þakkaði skessuna veittar velgerðir. Þá mælti skessan: Áfram, kindin. Veðrið versnar. Stúlkan hélt svo áfram fór sinni með endurnýjuðum kröftum. Rétt í því sem hun náði til bæja brast á hríðarbylur. Taldi stúlkan víst, að hún hefði orðið úti, ef ei hefði svo farið að skessan bjargaði henni. („Tröllin á Drangafjalli“, í: Arngrímur Fr. Bjarnason (editor), Vestfirzkar þjóðsögur II,2, bls. 24, bls. 25, bls. 27–28)