Örnefnaskrá

Miðeyrar (3) nefnast eyrar meðfram [Bjarnarfjarðar]ánni, nokkru framar en svonefnt Tröllkonugil (4), sem er nafn á tröllslegu gljúfri og samnefndri á sunnanvert í dalnum. Áin fellur í Bjarnarfjarðará. (Guðrún S. Magnúsdóttir, Drangar (Strandasýsla, Árneshreppur), bls. 1)

og tilheyrir því hálfur Bjarnardalur eða suður hluti hans Dröngum. Er þar fremst í botninum nefnt Tröllkonugil (1) (Jóhann Hjaltason, Drangar. Örnefni og sagnir (Strandasýsla, Árneshreppur), bls. 3)

Sunnanverðu í Bjarnarfirði rennur gil eitt til vesturs í Bjarnarfjarðará, sem heitir Tröllkonugil, og er það nokkuð vatsnmikið. Það rennur í klettagljúfrum og er í því hár foss á einum stað. (Ólafur Lárusson (editor), Sóknalýsingar Vestfjarða, bls. 217–218)

Sögur

Sunnanvert við Bjarnarfjörð í Strandasýslu rennur gil til vesturs í Bjarnarfjarðará. Gil þetta heitir Tröllkonugil. Dregur það nafn af tröllkonu, er átti byggð í gilinu eða skammt þaðan. […] Jafnframt veiðskapnum tók tröllkona þessi nokkurn toll af fé nálægra bænda. […] Bændur höfðu orðið varir við byggð tröllkonunnar. Átti hún að vera í helli einum nálægt stærstu gljúfrunum í gilinu. Sagt er að hellir þessi sé nú hruninn eða týndur. […] Bændur tóku fyrst til bragðs að velta fram björgum nokkrum að helli tröllkonunnar. […] Fór svo, að tvö mikil björg lentu á hellisþakinu og brutu það. […] Tröllkonan hafði fótbrotnað, er síðara bjargið féll […] Þegar bændur komu í hellirinn, sáu þeir brátt hvernig ástatt var. Lá tröllkonan þar steindauð á beðinum, blá og bólgin. Bændur rannsökuðu nú hellirinn nánara og fundu þar fé allmikið. Tóku þeir það til sín. Lögðu síðan eld í hellirinn og brenndu tröllkonuna að köldum kolum.

(„Skessan í Tröllkonugili“, í: Arngrímur Fr. Bjarnason, Vestfirzkar Þjóðsögur II. Fyrri hluti, bls. 136–137, bls. 139, bls. 142, sjá baekur.is)

bardagi milli trölla og bændanna fyrir framan Bjarnarfjarðarbotn, sbr. „Tröllin í Drangafjalli“, í: Arngrímur Fr. Bjarnason (editor), Vestfirzkar þjóðsögur II,2, bls. 26

Undanfarnar aldir og allt fram í fyrri heimsstyrjöld hefur rekaviður til bygginga verið sóttur á hestum frá Ísafjarðardjúpi norður á Strandir […] lögðu menn þá leið sína yfir sunnanverðan Drangajökul til Dranga. […] Drangafarar héldu ofan með Tröllkonugili ofan í Bjarnarfjörð. (Einar Guðmundsson (ritstj.), „Viðarferðir frá Djúpi“, bls. 19)